تشخیص بیماری پسوریازیس

پسوریازیس یک اختلال خودایمنی است که علائم آن عمدتاً روی پوست ظاهر می‌شوند. پزشک جهت تشخیص این بیماری معمولاً یک آزمایش برای بیمار تجویز می‌کند تا علائم و نشانه‌های آن را شناسایی کند و از بیماری مطمئن شود. علاوه بر این، پزشک باید سوابق پزشکی و بیماری‌های پیشین شما را نیز مورد بررسی قرار بدهد و عوامل مؤثر در ابتلا به بیماری پسوریازیس را در شما بشناسد. در برخی از مواقع، از بافت آسیب‌دیده پوست نمونه‌برداری می‌شود تا آزمایش‌های میکروسکوپی تشخیص بیماری روی آن انجام شوند.

در روند تشخیص بیماری پسوریازیس، بر خلاف دیگر انواع اختلال‌های خودایمنی، نیازی به آزمایش خون یا عکس‌برداری نیست.

خود تشخیصی

در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی در پوست خود و شک به ابتلا به بیماری پسوریازیس، در اسرع وقت به یک پزشک عمومی یا متخصص پوست مراجعه کنید. گاهی از اوقات، تشخیص خودتان درست از آب درمی‌آید و بیماری‌تان همان پسوریازیس است؛ اما در برخی دیگر از مواقع، علائم پسوریازیس از نظر ظاهری به علائم بسیاری دیگر از اختلال‌های پوستی شایع یا نادر شباهت دارند و ممکن است با آن‌ها اشتباه گرفته شوند. اگر به بیماری دیگری غیر از پسوریازیس مبتلا باشید و تشخیص خودتان اشتباه باشد، سلامتی‌تان در خطر می‌افتد.

با این تفاسیر، شمـا حتماً باید علائم و نشانه‌های انواع مختلف بیماری پسوریازیس را به خوبی بشناسید تا در صورت مشاهده هر کدام بتوانید بیماری را تشخیص بدهید. برخی از شایع‌ترین انواع بیماری پسوریازیس و علائم آن‌ها را در ادامه برای شما معرفی کرده‌ایم.

  • پسوریازیس پلاکی: قریب به ۸۰ درصد از افرادی که به بیماری پسوریازیس مبتلا هستند، پسوریازیس پلاکی دارند. علائم شایع این بیماری عبارتند از تشکیل ضایعات پوستی قرمز رنگ و خشک که روی آن‌ها را پولک‌هایی به رنگ سفید یا نقره‌ای پوشانده‌اند. این پلاک‌های پوستی بیشتر روی زانوها، آرنج‌ها، پوست سر و کمر ظاهر می‌شوند.
  • پسوریازیس ناخن: پسوریازیس ناخن معمولاً به‌صورت هم‌زمان با پسوریازیس پوستی ظاهر می‌شود؛ اما گاهی اوقات به تنهایی نیز در بیمار بروز پیدا می‌کند. در صورتی که بیمار به این نوع از پسوریازیس مبتلا باشد، صفحه ناخن دست یا پای او دچار فرورفتگی، بالاآمدگی (از بستر) و شکنندگی می‌شود و علاوه بر آن، لکه‌هایی به رنگ سفید، زرد یا قرمز نیز روی ناخن به وجود می‌آید.
  • پسوریازیس خالدار: ضایعات پوستی صورتی‌رنگ و به شکل قطره اشک از علائم ابتلا به پسوریازیس خال‌دار هستند. این نوع از پسوریازیس معمولاً در پی ابتلای بیمار به برخی عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی (مثل گلودرد ناشی از آلودگی به استرپتوکوکوس‌ها یا آبله‌مرغان) به وجود می‌آید و در کودکان بسیار شایع‌تر از بزرگسالان است.
  • پسوریازیس پوسچولار (چرکدانهای): پسوریازیس پوسچولار یا چرک‌دانه‌ای گونه‌ای از بیماری پسوریازیس است که به موجب آن، برخی نواحی پوست قرمز و ملتهب می‌شوند و روی آن‌ها جوش‌هایی با ظاهر چرکی ظاهر می‌شود. شایع‌ترین گونه پسوریازیس پوسچولار معمولاً کف دست‌ها و یا کف پاها را درگیر می‌کند. پسوریازیس پوسچولار یک گونه وخیم و حاد به نام پسوریازیس فون‌زومبوش نیز دارد که کل بدن را مبتلا می‌کند و بیمار برای درمان حتماً باید در بیمارستان بستری شود.
  • پسوریازیس معکوس: پسوریازیس معکوس یک گونه غیرشایع و نادر از پسوریازیس است که طی آن، فقط نواحی چین‌خورده و تاخورده از بدن (مثل زیر بغل، کشاله ران، زیر سینه‌ها و بین دو بخش باسن) دچار ضایعه و آسیب می‌شوند. این بیماری در میان افراد مبتلا به اضافه‌وزن شایع‌تر است. ضایعات پوستی ناشی از این نوع بیماری، خشک و پوسته‌پوسته نیستند؛ بلکه ظاهری مرطوب و درخشان دارند.

معاینه پزشکی

در اکثر مواقع، پزشک شما صرفاً با مشاهده علائم و نشانه‌های پسوریازیس در شما می‌تواند این بیماری را به درستی تشخیص دهد. فرآیند معاینه معمولاً با چشم غیرمسلّح و گاهی هم با استفاده از برخی ابزارهای بزرگ‌نمایی به نام درماتوسکوپ انجام می‌شود. گزارش‌های شما از سابقه عود علائم بیماری در زمان‌های مختلف نیز پزشک را در تشخیص بیماری یاری خواهند کرد.

برخی از انواع پسوریازیس، علاوه بر ضایعات پوستی با خود علائم غیردرماتولوژیک یا غیرپوستی هم همراه دارند که از میان آن‌ها می‌توانیم به بلفاریتیس (التهاب پلک)، یوئیت (التهاب بخش رنگینه چشم) و درد مفاصل (آرتروز پسوریاتیک) اشاره کنیم.

پزشک برای تشخیص قاطعانه بیماری پسوریازیس باید سابقه پزشکی شما را نیز در اختیار داشته باشد. سوابق پزشکی معمولاً حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره عوامل و علل اصلی ابتلای شما به پسوریازیس هستند. به‌طور کل، سوابق پزشکی شما مشتمل بر اطلاعات زیر است:

  • سابقه شیوع پسوریازیس یا دیگر اختلال‌های پوستی در خانواده
  • سابقه ابتلا به گلودرد عفونی ناشی از آلودگی به استرپتوکوکوس‌ها
  • سابقه آخرین آزمایش سیستم ایمنی
  • احتمال ابتلا به بیماری‌های سرکوب‌گر سیستم ایمنی مثل ایدز
  • سابقه ابتلا به دیگر اختلال‌های خودایمنی

از آنجاییکه علائم پسوریازیس از نظر ظاهری به علائم بسیاری دیگر از اختلال‌های پوستی شباهت دارند، احتمال اینکه با هم اشتباه گرفته شوند وجود دارد. بنابراین، سابقه پزشکی شما به پزشک کمک می‌کند تا این علائم را از یکدیگر تشخیص دهد و بیماری را به‌طور قطعی و دقیق شناسایی کند. برای مثال، گاهی علائم اگرچه به بیماری پسوریازیس شباهت دارند، اما ممکن است که ناشی از آلرژی‌های دارویی، عفونت‌های قارچی یا حتّی سرطان باشند.

آزمایش‌های بالینی

گاهی از اوقات، ضایعات پوستی موجود روی بدن شما ظاهری عجیب و غیرعادی دارند و باید به‌شکل دقیق‌تر معاینه و بررسی شوند. در این شرایط، از بافت پوست نمونه‌برداری می‌شود تا آزمایش‌های میکروسکوپی و هیستولوژیک روی آن‌ها انجام شود. این فرآیند را با نام بیوپسی پوست نیز می‌شناسند.

فرآیند بیوپسی یا نمونه‌برداری از پوست، یک فرآیند نسبتاً غیرتهاجمی است و توسط درماتولوژیست یا متخصص پوست انجام می‌شود. این آزمایش را معمولاً در مطب درماتولوژیست و با بی‌حسی موضعی می‌توانید انجام بدهید. در این آزمایش، یک دستگاه لوله مانند را روی پوست شما قرار می‌دهند و زمانی که آن را روی بدن فشار می‌دهند، طی یک مکانیسم بخش کوچکی از پوست شما را جدا می‌کند و برمی‌دارد.

پس از این مرحله، نمونه بافت با یک جوهر آبی‌رنگ به نام هماتوکسیلین-اوزین نشان‌گذاری می‌شود تا امکان تفکیک و تشخیص سلول‌ها در بررسی‌های میکروسکوپی فراهم بیاید. اگر بیمار به پسوریازیس مبتلا باشد، سلول‌های پوست در حالت آکانتوتیک (متراکم و فشرده) قرار دارد؛ اما اگر بیمار به اگزما یا دیگر اختلال‌های پوستی ابتلا داشته باشد، وضعیت قرارگیری سلول‌ها متفاوت خواهد بود.

نتایج آزمایش بیوپسی یا نمونه‌برداری معمولاً پس از یک هفته به بیمار اعلام می‌شوند و در طول این مدت پزشک برای بیمار یک درمان پیش‌فرضی تجویز می‌کند تا علائم و دردهای ناشی از آن تسکین یابند.

شاخص گستردگی و وخامت پسوریازیس (PASI)

پس از آنکه پزشک بیماری پسوریازیس را در شما تشخیص داد، باید میزان وخامت و گستردگی آن روی سطح پوست را نیز درجه‌بندی و مشخص کند تا واکنش شما به درمان قابل‌پیش‌بینی باشد. مقیاس و معیار مورد استناد برای درجه‌بندی شدّت بیماری پسوریازیس با عنوان “شاخص گستردگی و وخامت پسوریازیس” شناخته می‌شود.

این شاخص، بیماری شما را بر مبنای شدت یا وخامت علائم روی سر، بازوها، شکم و پاها می‌سنجد و برای آن یک درجه تعیین می‌کند. هر کدام از علائم روی هر قسمت خاص از بدن، یک امتیاز یا درجه منحصربه‌فرد دارد و مجموع این امتیازات در نهایت درجه وخامت یا شدت بیماری را تعیین می‌کند. هر چه امتیاز یا درجه بیماری در این شاخص بالاتر باشد، یعنی بیماری شمـا وخیم‌تر و حادتر است.

پارامترها و مقدارهای مرجع در شاخص گستردگی و وخامت پسوریازیس عبارتند از:

  • اریتما (قرمزی): روی یک مقیاس از ۰ تا ۴ درجه‌بندی می‌شود.
  • پایش (میزان ضخامت پوست): روی یک مقیاس از ۰ تا ۴ درجه‌بندی می‌شود.
  • دسکواماسیون یا پوست‌ریزی (میزان پوسته‌شدگی): روی یک مقیاس از ۰ تا ۴ درجه‌بندی می‌شود.
  • درصد گستردگی بیماری روی پوست: روی یک مقیاس از صفر تا صد درصد درجه‌بندی می‌شود.

پزشک، پیش از آغاز درمان، مقادیر این پارامترها را در شما شناسایی می‌کند و در طول دوره درمان بارها آن‌ها را اندازه‌گیری می‌کند تا به این طریق، واکنش بدن شما به فرآیند درمان را تحت نظر داشته باشد. برای درجه‌بندی شدت و وخامت بیماری پسوریازیس برمبنای این شاخص، به هیچ ابزار تخصصی و ویژه‌ای نیاز نیست و یک درماتولوژیست کاردان و ماهر به سادگی می‌تواند این کار را انجام بدهد.


Source: clinicsadaf

wpadmin

Comments are closed